Preek

Verkondiging in De Nieuwe Augustinus, 21/22 juli 2018,

                     zestiende zondag door het jaar[1]

 

De troost van het onderricht

 

GEBED

 

Heer, wees goed voor allen die U toebehoren en schenk hun uw genadegaven in overvloed: maak hen sterk in geloof, hoop en liefde om steeds, waakzaam en trouw, uw geboden te onderhouden.

Door onze Heer Jezus Christus…

 

VERKONDIGING

 

‘Hij is onze vrede, Hij die de twee werelden één gemaakt heeft’.

Paulus, die wij hoorden in de tweede lezing, gebruikt dramatische woorden. Twee werelden één gemaakt, mensen dichtbij elkaar gebracht, door zijn bloed, zijn lijden en sterven, zijn pijn en afzien. ‘Hij is onze vrede’.

Deze woorden behoren tot het mooiste wat over Jezus is gezegd en geschreven.  Het zijn bijzonder hoopvolle woorden. Het is mogelijk dat mensen bij elkaar gebracht worden, samenleven, samen werken aan deze wereld.

Die slotzin ook:

“En Hij is gekomen en Hij heeft vrede verkondigd aan u die veraf waart en vrede aan hen die dichtbij waren”.

 

Wie bedoelt Paulus?

Met de mensen van dichtbij bedoelt Hij het volk van het verbond, het joodse volk, waartoe Jezus en ook Paulus behoorden.

Met de mensen van veraf bedoelt hij de andere volken, de zogenaamde heidenen, zonder die negatieve bijsmaak die je kunt proeven in dat woord.

Die twee, joden en de andere volken, waren vanouds heel verschillend. De kinderen van Israël leefden vanuit de wet der geboden met haar verordeningen: de wet, de tora van Mozes. Een groot verschil in levenswijze met de andere volken. Joden en heidenen leefden elk in zijn eigen wereld, levenswijze en godsdienstigheid. Jezus heeft ze bij elkaar gebracht. Als een goede herder, die hart heeft voor alle mensen: “Hij voelde medelijden met hen, want zij waren als schapen zonder herder en Hij begon uitvoerig te onderrichten”. Een goede herder gaat uitvoerig onderrichten.

Dat is hard werk, met de ander praten, elkaar onderrichten over ons leven, onze kijk op het leven, ons geloven, hopen en liefhebben. Dat vraagt heel veel geduld en tijd, respect en inspanning. 

 

Dat harde werk, dat liefdeswerk van het woord, het gesprek, het onderricht heeft Jezus op Zich genomen; dat heeft enorm veel van Hem gevraagd en heeft Hem uiteindelijk het leven gekost. “Door het bloed van Christus zijt gij echter, die eertijds veraf waart, thans in Christus Jezus dichtbij gekomen”. Jezus’ onderricht, zijn liefdewerk heeft zin gehad. Mensen zijn dichter tot elkaar gekomen.

Paulus schrijft dat aan Efeziërs, inwoners van een prachtige, grote stad in het toenmalige Klein-Azië, dat wij nu West-Turkije noemen. Zij waren mensen uit een totaal andere wereld dan die van Jeruzalem, Palestina, Israël. Totaal andere landen, steden, volken, manieren van leven. De persoon van Jezus heeft ze samengebracht. Zijn geloof, zijn hoop, zijn liefde.

 

De woorden van de tweede lezing gingen deze week maar door mijn hoofd, toen in ons land een storm opstak na de woorden van een dienaar van de kroon, die serieus betoogde dat dit samenbrengen en samenleven van diverse groepen mensen niet mogelijk is, niet werkt; dat iedere cultuur, volk liever apart blijft; dat het nu eenmaal niet anders is. Hij sprak zelfs over dna. Niet weinige mensen noemen die woorden realistisch.

Is dat dan de realiteit waarin wij leven, namelijk dat mensen niet bij dichterbij elkaar kunnen komen; dat de scheidingsmuur niet valt af te breken; dat verschillende culturen, manieren van leven, handelen en geloven nu eenmaal altijd van elkaar gescheiden zullen blijven?

 

Wij leven als Amsterdam-Noordelingen in een stad waar diverse culturen, godsdiensten, vlak naast elkaar wonen. U ervaart het allemaal in uw eigen straat en buurt, de één meer, de ander minder. Op mijn eigen galerij, met uitzicht op de Noordzuid-lijn die de scheidsmuur tussen Centrum en Noord afbreekt, tel ik al zes verschillende culturen.

En wij ervaren het in onze kerk. Regelmatig zijn we hier samen met vertegenwoordigers van vele verschillende bevolkingsgroepen, die elkaar niet altijd goed verstaan. Maar wij zijn hier samengebracht. Niet omdat wij elkaar al helemaal verstaan, begrijpen, aanvoelen en liefhebben.

 

Wij zijn hier samengebracht door Jezus. wij zijn hier bijeen rond zijn Woord, zijn aanwezigheid, zijn sacrament. Als Hij de scheidsmuur niet had afgebroken door in zijn vlees de vijandschap te vernietigen, namelijk de wet der geboden met haar verordeningen, dan zaten wij hier niet.

Daarom is het ook van zo’n beslissend belang dat wij naar de kerk komen; dat wij de muren van ons huis of appartement doorbreken door naar buiten de komen en elkaar op te zoeken en minimaal op zondag het lichaam van Christus te komen vormen, waarin die vijandschap alvast is vernietigd. Het is noodzakelijk zijn lichaam ook werkelijk te ontvangen of op zijn minst mee te vieren in de liturgie, om zelf zijn lichaam te worden, je te laten transformeren tot een mens die niet langer toegeeft aan die vijandschap, die door muren verdeelde wereld en samenleving.

 

Tenslotte, nog eens een keer aandacht voor die bijzondere zin uit het evangelie: “Jezus voelde medelijden met hen, want zij waren als schapen zonder herder; en Hij begon hen uitvoerig te onderrichten”.

Mensen zonder herder, dus zonder iemand die hen begeleidt, iemand die hen een veilige weg wijst, een toekomst en een bestemming biedt.

Vanuit zijn ontroering, zijn medelijden, zijn geraakt zijn door die stuurloze mensen, die bang zijn, hongerig naar veiligheid, naar zin en toekomst, biedt Jezus onderricht.

Hij blijft niet staan bij zijn diagnose: ze zijn als schapen zonder herder, zij zijn richtingloos.

Nee, Hij geeft onderricht, richting. Hij spreekt met de mensen. Hij verdiept Zich, vanuit zijn hart, in hun leven.

Mogen wij de moed en de hoop vinden de Heer daarin na te volgen en met Hem de scheidsmuur tussen buren, volken, culturen en godsdiensten neer te halen en vrede te stichten. Zo moge het zijn. Amen.

 

N. van der Peet

 

---------------------------------------------

[1] Jeremia 23, 1-6; Efeziërs 2, 13-18; Marcus 6, 30-34